Posts

Showing posts from 2021

Chapter No - 3 Discription of Dosha, Dhatu & Mala #рджोрд╖ рдзाрддु рдорд▓ рдкрд░िрдЪрдп

Image
  рджोрд╖ -                       "   рджूрд╖рдпрди्рддीрддि рджोрд╖ा:।"         рдЬो рд╢рд░ीрд░ ( рд╢рд░ीрд░рдЧрдд рдзाрддुрдУं )рдХो рджूрд╖िрдд рдХрд░े рдЙрд╕े рджोрд╖ рдХрд╣рддे рд╣ैं। That which is responsible to vitiate the other substances is called Dosha . That which vitiates the body as well as the mind is also called Dosha .  "рд╡ाрдпु: рдкिрдд्рддं рдХрдлрд╢्рдЪोрдХ्рдд: рд╢ाрд░ीрд░ो рджोрд╖ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣:। " (рдЪ.рд╕ू.1/56)    'рд╢рд░ीрд░рджूрд╖рдгाрдж् рджोрд╖ा рдзाрддрд╡ो рджेрд╣рдзाрд░рдгाрдд् ।                  рд╡ाрддрдкिрдд्рддрдХрдлा рдЬ्рдЮेрдпा рдорд▓िрдиीрдХрд░рдгाрди्рдорд▓ा:।।'(рд╢ा.рдкू.5/24) рднाрд╡ाрд░्рде-  рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЗрди рд╡ाрдд рдЖрджि рдХी рд╕्рдеिрддि рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै - рдЬрдм рдпे рд╢рд░ीрд░ рдХो рд╡िрдХृрдд рдпा рджूрд╖िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рддрдм рдпे 'рджोрд╖' рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं, рдЬрдм рдпे рдоाрдирд╡ рдХो рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рдЦрддे рд╣ै рддрдм 'рдзाрддु' рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ै ,рдФрд░ рдЬрдм рдпे рд╢рд░ीрд░ рдХो рдорд▓िрди рдХрд░рддे рд╣ै рддрдм рдЗрди्рд╣ें 'рдорд▓' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।      These three doshas are also known as 'Dhatu' as they support the body in their state of equilibrium which represent normalacy whereas they are spoken of as 'Doshas' dur...

рд╢рд░ीрд░ рдХ्рд░िрдпा рд╡िрдЬ्рдЮाрди (Ayurvedic physiology) # topic - 2nd

              ЁЯМ▒   рдЕрдз्рдпाрдп - 1   ЁЯМ▒                              рд╢рд░ीрд░           Q. рд╢рд░ीрд░ рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा    рддрдд्рд░ рд╢рд░ीрд░ рдиाрдо рдЪेрддрдиाрдзिрд╖्рдаाрдирднूрдд   рдкрдЮ्рдЪрдорд╣ाрднूрддрд╡िрдХाрд░ рд╕рдоुрджाрдпाрдд्рдордХрдо् рд╕рдордпोрдЧрд╡ाрд╣ि । (рдЪ. рд╕ू. 6/4)  рднाрд╡ाрд░्рде- рдЪेрддрдиा (рдЖрдд्рдоा) рдХा рдЕрдзिрд╖्рдаाрди рдФрд░ рдкрдЮ्рдЪрдорд╣ाрднूрдд рд░ुрдкी рд╡िрдХाрд░ों рдХा рд╕рдоुрджाрдп рд╢рд░ीрд░ рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╢рд░ीрд░ рд╕рдордпोрдЧрд╡ाрд╣ी рд╣ै рдЕрд░्рдеाрдд् рд╕рдк्рддрдзाрддु , рддीрди рджोрд╖ рдПрд╡ं рдорд▓ों рдХे рд╕ाрдо्рдпाрд╡рд╕्рдеा рдоें рд░рд╣рдиे рдкрд░ рд╣ी рдЧрддि рдХрд░рддा рд╣ै।      *   рдЖрдЪाрд░्рдп рд╕ुрд╢्рд░ुрдд рдХे рд╢рдм्рджों рдоें рд╢рд░ीрд░ рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै-                                                              рд╢ुрдХ्рд░ рд╢ोрдгिрддं рдЧрд░्рднाрд╢рдпрд╕्рдердоाрдд्рдордк्рд░рдХृрддि рд╡िрдХाрд░ рд╕ंрдоूрд░्рдЪ्рдЫिрддं' рдЧрд░्рдн ' рдЗрдд्рдпुрдЪ्рдпрддे । рддं рдЪेрддрдиाрд╡рд╕्рдеिрддं рд╡ाрдпुрд░्рд╡िрднрдЬрддि, рддेрдЬ рдПрдиं рдк...

‌‌рд╢рд░ीрд░ рдХ्рд░िрдпा рд╡िрдЬ्рдЮाрди (# Ayurvedic physiology)

1.    рд╡िрд╖рдп рдк्рд░рд╡ेрд╢                       рдЖрдпрд░्рд╡ेрдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЬрди    1.   рдЖрдпु:рдХाрдордпрдоाрдиेрди рдзрд░्рдоाрд░्рдерд╕ुрдЦрд╕ाрдзрдирдо्।        рдЖрдпुрд░्рд╡ेрджोрдкрджेрд╢ेрд╖ु рд╡िрдзेрдп: рдкрд░рдоाрджрд░: ।। (рдЕ.рд╣्рд░. рд╕ू.1/2)  рднाрд╡ाрд░्рде-    рдзрд░्рдо,рдЕрд░्рде,рд╕ुрдЦ (рдХाрдо) рдиाрдордХ рдЗрди рддीрди рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рдеो рдХा рд╕ाрдзрди (рдк्рд░ाрдк्рддि рдХा рдЙрдкाрдп) рдЖрдпु рд╣ै,рдЕрдд:рдЖрдпु (рд╕ुрдЦाрдпु) рдХी рдХाрдордиा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдкुрд░ुрд╖ рдХो рдЖрдпुрд░्рд╡ेрджрд╢ाрд╕्рдд्рд░ो рдоें рдиिрд░्рджिрд╖्рдЯ рдЙрдкрджेрд╢ों рдХा рдкрд░рдо (рд╡िрд╢ेрд╖) рдЖрджрд░ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдпे।                рд╢ाрд╕्рдд्рд░ो рдоें рдЙрдкрджेрд╢ рджो рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдоिрд▓рддे рд╣ैं- (।) рд╡िрдзाрдиाрдд्рдордХ - рдЗрди्рд╣े рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдпे । (।।) рдиिрд╖ेрдзाрдд्рдордХ - рдЗрди्рд╣े рдирд╣ी ं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдпे ।  2. рдЪрд░рдХ рд╕ंрд╣िрддा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ -         рд╣िрддाрд╣िрддं рд╕ुрдЦं рджु:рдЦंрдоाрдпुрд╕्рддрд╕्рдп рд╣िрддाрд╣िрддрдо्।        рдоाрдиं рдЪ рддрдЪ्рдЪ рдпрдд्рд░ोрдХ्рддрдоाрдпुрд░्рд╡ेрдж: рд╕ рдЙрдЪ्рдпрддे ।।( рдЪ. рд╕ू. 1/41) рднाрд╡ाрд░्рде-   рдЬिрд╕рдоें рд╣िрдд рдЖрдпु ,рдЕрд╣िрдд рдЖрдпु , рд╕ुрдЦ рдЖрдпु рдФрд░ рджु:рдЦ рдЖрдпु, рдЗрди рдЪाрд░ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЖрдпु рдХे рд▓िрдпे рд╣िрдд (рдкрде्рдп) ,рдЕрд╣िрдд (рдЕрдкрде्рдп), рдЗрд╕ рдЖрдпु рдХा ...